ऐतिहासिक वारसा: दहिगांव खुर्द
प्रगतीशील कृषी आणि सामाजिक संस्कृती
गावाची ओळख
अंजनगाव सुर्जी तालुक्यातील ‘दहिगांव खुर्द’ हे गाव तालुक्यातील एक प्रगत आणि संवेदनशील गाव म्हणून ओळखले जाते. शहणूर नदीच्या सुपीक खोऱ्यात वसलेले हे गाव मुख्यत्वे आपल्या कष्टाळू शेतकरी वर्गासाठी आणि गावकीच्या एकजुटीसाठी प्रसिद्ध आहे.
इतिहास व नावाचा अर्थ
गावाचे नाव स्थानिक भौगोलिक आणि ऐतिहासिक संदर्भ दर्शवते – ‘दहिगांव’ आणि ‘खुर्द’.
💡 नावामागची पार्श्वभूमी:
- दहिगांव: या नावाचा संबंध प्राचीन काळी येथे असलेल्या दुग्ध व्यवसायाशी किंवा पशुपालनाशी असू शकतो. ‘दही’ (Curd) आणि ‘गांव’ यावरून हे नाव समृद्धीचे प्रतीक मानले जाते.
- खुर्द: ‘खुर्द’ हा मूळ पर्शियन शब्द असून याचा अर्थ ‘लहान’ असा होतो. प्रशासकीय भाषेत एकाच नावाच्या दोन गावांपैकी लहान गावाला ‘खुर्द’ आणि मोठ्या गावाला ‘बुद्रुक’ म्हटले जाते. दहिगांव बुद्रुकच्या तुलनेत हे गाव ‘खुर्द’ म्हणून ओळखले जाते.
ग्रामदैवत आणि श्रद्धा
गावात धार्मिक सलोखा असून श्री हनुमान मंदिर हे प्रमुख श्रद्धास्थान आहे. गावातील जुन्या मंदिरांची वास्तुकला पाहण्यासारखी आहे.
- वार्षिक उत्सव: हनुमान जयंतीच्या निमित्ताने गावात होणारे महाप्रसाद आणि पालखी सोहळे अवघ्या परिसराचे लक्ष वेधून घेतात.
- परंपरा: गावात वारकरी संप्रदायाचा मोठा प्रभाव असून दरवर्षी भजनी मंडळाद्वारे आध्यात्मिक कार्यक्रम पार पाडले जातात.
शेती आणि निसर्ग
दहिगांव खुर्दची जमीन ही ‘कापूस आणि संत्र्या’साठी अत्यंत सुपीक मानली जाते. शहणूर नदीच्या जवळ असल्याने भूजल पातळी चांगली आहे, ज्यामुळे शेतकरी बागायती शेतीकडे मोठ्या प्रमाणात वळले आहेत.
सोयाबीन आणि तूर ही देखील महत्त्वाची पिके असून, अलीकडच्या काळात येथील तरुणांनी आधुनिक शेती तंत्रज्ञानाचा (Modern Farming Tech) अवलंब सुरू केला आहे.
सोयाबीन आणि तूर ही देखील महत्त्वाची पिके असून, अलीकडच्या काळात येथील तरुणांनी आधुनिक शेती तंत्रज्ञानाचा (Modern Farming Tech) अवलंब सुरू केला आहे.
नव्या युगाची प्रगती
प्रशासकीय दृष्ट्या दहिगांव खुर्द हे एक सक्रिय ग्रामपंचायत क्षेत्र आहे. गावात शिक्षणासाठी उत्तम सोयी असून जिल्हा परिषद शाळेने अनेक गुणवंत विद्यार्थी घडवले आहेत. स्वच्छता अभियान आणि जलसंधारणाच्या कामात गावाने नेहमीच पुढाकार घेतला आहे.

